Konsorcjum przedsiębiorców – co to takiego?

Praktyka biznesowa wykształciła wiele różnych form współpracy przedsiębiorców, mającej na celu wspólne świadczenie usług na rzecz wymagających klientów i kontrahentów. Na tym polu można wyróżnić m.in. syndykaty, klastry, kartele, poole, trusty, czy wreszcie tytułowe konsorcja. Przykładów współpracy jest zresztą znacznie więcej. Dziś jednak chciałbym opowiedzieć Ci, czym jest konsorcjum na rynku polskim, i do czego taka forma organizacyjnoprawna współpracy firm może być przydatna. Serdecznie zapraszam do lektury.

Konsorcjum ma to do siebie, że stanowi formę współpracy niezwykle elastyczną i zależną od woli uczestniczących w konsorcjum partnerów (zwanych również konsorcjantami). Polskie prawo nie reguluje bowiem, co do zasady, tworzenia i funkcjonowania konsorcjów, pozostawiając tym samym reguły jego działania w gestii samych stron i generalnej zasady prawa cywilnego, jaką jest zasada swobody umów.

Na wstępie należy zauważyć, że konsorcjum nie posiada własnej podmiotowości czy też osobowości prawnej. W rezultacie, w obrocie nie funkcjonuje konsorcjum jako takie, lecz grupa przedsiębiorców skupionych w ramach konsorcjum, w oparciu o ustalone przez siebie zasady współpracy. Najprościej można powiedzieć, że konsorcjum to rodzaj umowy cywilnoprawnej stron o współpracy, czy też o współdziałaniu w jakimś określonym celu. Pamiętaj więc, że konsorcjum nie jest jak spółka, czy stowarzyszenie. Konsorcjum to umowa o współpracy konkretnych podmiotów prawnych (spółek, indywidualnych przedsiębiorców etc.), zawierana w celu określenia zasad ich współpracy.

Jaki to ma sens i znaczenie praktyczne? Otóż partnerzy konsorcjum mogą między sobą ustalić zasady ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania konsorcjum, reprezentacji konsorcjum wobec osób trzecich (zwłaszcza wspólnego klienta czy kontrahenta konsorcjum), podziału zadań w trakcie realizacji zlecenia itd. Łącząc się w konsorcjum partnerzy decydują się często na podział odpowiedzialności między sobą (w efekcie czego zmniejszają ryzyko poszczególnych firm), ustalają wspólną reprezentację (co daje mniej formalności dla wszystkich i większą przejrzystość współpracy), a przede wszystkim – każdy daje od siebie personel, wiedzę (know-how), sprzęt, czy fundusze na realizację wspólnego przedsięwzięcia. Taka synergia kilku firm i ich zasobów może pozwolić na zdobycie kontraktu, którego same nigdy by nie pozyskały, a już na pewno nie byłyby w stanie samodzielnie go wykonać. I taki jest właśnie sens tworzenia i funkcjonowania konsorcjów.

Jak już wspominałem, konsorcjum można co do zasady ukształtować dowolnie, byle w ramach ogólnych reguł prawa cywilnego. Jednakże w sytuacji, gdy konsorcjum ubiega się o uzyskanie zamówienia w ramach prawa zamówień publicznych, a więc gdy przykładowo startuje w przetargu i chce go wygrać – wówczas musi wziąć pod uwagę szczególne przepisy tej gałęzi prawa.

Ustawa Prawo zamówień publicznych nie mówi wprost o konsorcjum, lecz o wykonawcach wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia. Na gruncie tej ustawy należy przez to rozumieć właśnie konsorcjum. W tym przypadku wykonawcy muszą ustanowić jednego pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, a zamawiający może pod pewnymi warunkami odmiennie określić zasady udziału konsorcjum w postępowaniu i realizowania przez nie umowy. Z ustawy wynika też bardzo istotna zasada, szczególnie w kontekście tematyki tego bloga, że wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie (konsorcjum) ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie umowy i wniesienie zabezpieczenia należytego jej wykonania.

Wszelkie inne konsorcja, a więc porozumienia o współpracy w ramach konsorcjum, które nie będą działały na gruncie zamówień publicznych, lecz będą wspólnie realizowały inne, prywatne przedsięwzięcia na zlecenie klientów – nie są związane ograniczeniami zamówień publicznych.

W praktyce, te inne konsorcja mogą określić zasady ponoszenia odpowiedzialności i reprezentacji dość swobodnie. Mogą więc ustalić, że odpowiedzialność będzie solidarna (a więc w uproszczeniu – wspólna), ale mogą też przeciwnie uregulować ją na zasadzie odpowiedzialności indywidualnej każdego z konsorcjantów za własne działania i zaniechania. W praktyce najczęściej umowa konsorcjum spełnia istotne elementy umowy spółki cywilnej, a z tym rodzajem współpracy łączy się odpowiedzialność solidarna za zobowiązania konsorcjum. Jeżeli jednak postanowienia umowy konsorcjum nie będą zbliżały jej do umowy spółki cywilnej i będą wprost określać zasady odpowiedzialności, jako indywidualnej – wówczas umowa taka nie powinna być interpretowana jako zawierająca zasady wspólnej odpowiedzialności. Wszystko zależy od wzajemnych oczekiwań partnerów konsorcjum i prawidłowego sformułowania treści umowy, co szczególnie w tym przypadku warto zlecić doświadczonemu prawnikowi.

Konsorcjum może też być różnie reprezentowane, bądź przez wszystkich jego członków, bądź przez lidera konsorcjum – partnera wybranego przez innych do roli ich przedstawiciela.

Mam nadzieję, że dzisiejszy wpis wyjaśnił Ci, czym jest konsorcjum i dlaczego warto z niego korzystać. Jest to bowiem elastyczny sposób na podział zadań i ryzyka w ramach większych przedsięwzięć biznesowych. Być może sam prowadzisz działalność w tej formie współpracy, a może zdecydujesz się na to po lekturze bloga? Tak czy inaczej życzę Ci samych sukcesów 🙂

Be First to Comment

Zostaw komentarz